Çok tartışılan belki de defalarca kaleme alınan bir konu ama linux ile ilgili yazılara başlamak için en doğru konu olduğunu düşünüyorum. Çünkü insanlara Linux’u nasıl kuracaklarından önce neden Linux kullanmaları gerektiğini anlatmak gerekiyor.

Açıkça söyleyeyim bu yazıda Windows’un kötü bir işletim sistemi olduğunu yazmayacağım çünkü böyle düşünmüyorum. Şüphesiz Windows, güncel sürümü olan Windows 7 ele alındığında kesinlikle gayet başarılı bir işletim sistemi. Her ne kadar bazı handikaplarını hala çözememiş olsalar da bir önceki sürüm olan Windows Vista’ya göre fersah fersah ileride olduğu su götürmez bir gerçek. En basit olarak Vista’yı klasik görünümde bile akıcı bir şekilde çalıştırmakta zorlanan dizüstü bilgisayarlar üzerinde Win7 Aero açık şekilde rahat çalışıyor. Windows’a bu kadar methiye yeter sanırım. Biz konumuza dönelim. Bu arada birçok Linux dağıtımı var. Ama ben örneklerimi Ubuntu’nun güncel sürümü 9.10 üzerinden vereceğim.

Neden Linux?

En başta Linux’un bedava bir işletim sistemi olduğunu söylemek gerekir. Başlığa ev kullanıcıları yazdığımız için açık kaynak noktasına değinmiyorum çünkü bu birçok insan için birşey ifade etmiyor. Linux işletim sistemini bilgisayarınıza yükleyip kullanmanız için hiçbir ücret ödemeniz gerekmiyor.

İkinci olarak güvenlik konusuna değinmek istiyorum. Üzerinde Linux çalışan bir ev bilgisayarına hele de ehil bir el tarafından gerekli ayarlamalar yapılmışsa virüs bulaşması gibi bir ihtimal çok düşüktür. Bunun en başlıca sebebi tecrübesiz ve açık hedef olan bilgisayar kullanıcılarının neredeyse tamamı Windows kullandığı için saldırganların Linux sistemler ile nisbeten daha az uğraşmasıdır. Yine başlığa ev kullanıcıları yazdığımız için teknik detaylara girmiyorum ama emin olun kurulup ayarlamaları yapılmış (konfigüre edilmiş) bir Linux sürümü çökmeden yıllarca sahibine hizmet edebilir.

Bir ev kullanıcısı için işletim sistemi arayüzünün görselliği çok önemlidir. Her ne kadar bu işin öncüsü Apple, bir numaralı taklitçisi Microsoft olsa da Linux sistemler şu anda bu konuda kendini aşmış durumda. Popüler video sitelerinde “compiz” anahtar sözcüğü ile arama yaparsanız birçok örneğini görebilirsiniz. Her ne kadar çok çok ileri efektler yüksek kapasiteli ekran kartları gerektirse de Windows’u bu konuda ezmeye yetecek de artacak kadar görselliği herhangi bir güncel dizüstü bilgisayarın paylaşımlı ekran kartı ile elde edebilirsiniz.

Linux eski zamanlarda bu konuda çok başarılı olmasa da şu anda çok “Kullanıcı Dostu” bir işletim sistemidir. Ubuntu 9.10 sürümünü göz önüne aldığımızda çok basit bir arayüz ile kurabilir, kurulum sonrası tamamen Türkçeleştirip (bu Türkçe desteği kuracağınız birçok program için de geçerlidir) yine basit bir arayüz ile istediğiniz programları kurup kullanmaya başlayabilirsiniz.

Linux’ten bahsedip gönüllü destekten bahsetmemek olmaz. Linux ile ilgili e-posta listelerine üye olup burası üzerinden herhangi bir sorununuzu paylaştığınızda hiç tanımadığınız bir çok insanın sorununuzu çözmek için seferber olduğunu görecek ve şaşıracaksınız. Microsoft’tan işletim sistemi satın aldığınızda destek hizmeti de alıyorsunuz. Fakat bu destek hizmeti normal zeka seviyesindeki insanların sorduğu sorulara cevaben genelde “ücretsiz destek hizmetimiz bu konuları kapsamıyor” cevabını vermektedir. Linux’te ise temel masaüstü kullanımdan programlamaya, sunucu yönetiminden bir çok farklı konuya her türlü sorununuza kolaylıkla çözüm bulabilirsiniz.

Linux sistemler hızlı açılır hızlı kapanır. Şu anda kullanmakta olduğum Ubuntu 9.10 için konuşursak kapata tıkladıktan sonra 4 saniye içinde kapandığını söyleyebilirim. Açılış için ölçm yapmadım fakat daha önce kullandığım Windows sistemlerden gayet kısa olduğunu söyleyebilirim. Ayrıca karşınıza masaüstünüz geldiği anda kullanmaya başlayabilirsiniz. Windows’taki gibi bazı servislerin yüklenmesi dakikalar sürmez.

Önceki sürümlerde büyük bir sorun teşkil eden sürücü meselesi ile en azından tecrübe ettiğim kadarıyla Ubuntu 9.10 da giderilmiş durumda. Hem masaüstü hem de dizüstü bilgisayarımda hiçbir çaba sarfetmeden Windows üzerinde bile tanıtmakta güçlük çektiğim donanımların çalıştığına şahit oldum.

Aslında bu konu üzerine söylenecek daha çok söz var ama temel seviye için bu kadarı yeterli sanırım. Bazı olumsuzluklardan da söz etmekte fayda var.

Olumsuzluklar

Bazı yazılım ve donanım üreticileri bilinmeyen! sebeplerden ötürü Linux diye bir işletim sisteminin olmadığını düşünüyorlar. Türkiye’de bir GSM operatörü bile Vodafone) 3G ile ilgili bir problemden dolayı aradığımızda Linux kullanırsanız doğabilecek olumsuzluklardan sorumlu değiliz diyor. Çoğu programın Linux üzerinde çalışan ücretsiz muadilleri mevcut olsa da özellikle MS taraflı bazı yazılımlarda sıkıntılar var. Örneğin Windows Live platformunu kullanarak çeşitli yazılımlarla anlık ileti gönderebilmenize karşın henüz ben sesli ve görüntülü konuşma konusunda başarılı olamadım. Sesli görüntülü konuşmada Skype gibi platform bağımsız yazılımlar olsa da ülkemizde Live (MSN) Messenger kullanan insan sayısının fazlalığı göz önünde bulundurulduğunda bu büyük bir sorun olarak önümüzde duruyor. Sorun hiçbir şekilde Linux kaynaklı değil. Açıkçası ben MS’in bu konuyu çözüme kavuşturabilecek bir adım atacağını da zannetmiyorum.

Olumsuzlukların ikincisi olarak fazla bilinmemesini söyleyebiliriz. Çoğu kullanıcı işletim sistemi diye bir yazılımdan bile habersizken kendilerine bilgisayarcı sıfatını yakıştıran bir takım zevat bütün müşterilerinin bilgisayarlarına Windows ürünlerini hem de korsan olarak yüklemekten geri durmuyor. Bu konuda bilgisiz ve konu ile ilgisiz vatandaş haberi olmayarak yasadışı yazılım kullanmış oluyor. Bunu çözmenin yolu da toplumu bilişim alanında bilinçlendirmekten geçiyor.

Bir de oyun meselesi var. Birçok oyun üreticisi oyunlarını sadece Windows işletim sistemleri için piyasaya sunuyor. Yine teknik detaya girmeyelim ama bunun da başlıca sebebi MS’in politikaları. Açıkça söylemek gerekirse güncel bilgisayar oyunlarını takip eden ve çok oyun oynayan birisiyseniz Linux kullanmanız pek de mantıklı olmayacaktır maalesef.

Son söz

Slogan gibi olacak ama bir kaç cümle ile yazımızı bitirelim.

İşletim sistemine para ödemek zorunda değilsiniz.

Lisanssız yazılım kullanmak hırsızlıktır ve yasal olarak suçtur.

Tekelci olduğu mahkemeler tarafından tescillenmiş bir kurumun işletim sistemini para ödeyerek veya yasadışı olarak kullanmak yerine tamamen ücretsiz olan ve gönüllülük esası ile geliştirilen bir işletim sistemini kullanabilirsiniz.

Lütfen trafik kurallarına uyalım, uymayanları uyaralım.